Zadania otwarte na egzaminie ósmoklasisty — jak się je punktuje i gdzie znikają punkty

Proporcje, od których trzeba zacząć

Egzamin ósmoklasisty z matematyki trwa 125 minut, a do zdobycia jest 30 punktów. W arkuszu znajduje się od 20 do 21 zadań i dzielą się one nierówno:

Jedno zadanie otwarte jest więc warte tyle, co dwa albo trzy zamknięte. Uczeń, który przygotowuje się głównie przez rozwiązywanie testów wielokrotnego wyboru, ćwiczy połowę egzaminu.

Jest jeszcze jedna różnica, o której rzadko się mówi. Zadanie zamknięte można strzelić — przy czterech odpowiedziach szansa wynosi 25%. W zadaniu otwartym strzelić się nie da. Puste miejsce to zawsze zero.

Jak wygląda punktowanie

Za rozwiązanie zadania otwartego można dostać, w zależności od jego złożoności, maksymalnie 2 albo 3 punkty. Kluczowe jest jednak co innego: rozwiązania ocenia się etapami, a nie na zasadzie „dobrze albo źle”.

Wynikają z tego trzy zasady, które warto znać, zanim uczeń usiądzie do pierwszego arkusza.

Za dobrze rozpoczęte rozwiązanie punkty się należą

Nawet jeśli końcowy wynik jest błędny. Uczeń, który zapisał poprawną metodę i doszedł do połowy, dostaje część punktów. Uczeń, który zostawił puste miejsce, nie dostaje nic.

To brzmi oczywiście, dopóki nie zobaczy się, jak często uczniowie zostawiają zadania puste, bo „i tak nie umieją”. Nie umieją całości — ale prawie zawsze umieją początek.

Błąd rachunkowy przy poprawnej metodzie kosztuje jeden punkt

Jeżeli uczeń stosuje poprawny sposób obliczania, a pomyli się w rachunkach, ocenę obniża się o jeden punkt. Nie do zera.

Czyli pomyłka w dobrze zapisanym rozwiązaniu jest tania. Niezapisane rozwiązanie jest droższe od pomyłki.

Sam wynik, bez pokazania drogi, bywa wart zero

To zasada, która najczęściej zaskakuje — i uderza akurat w uczniów liczących najlepiej.

W zadaniach wymagających rozumowania podanie samego poprawnego wyniku nie wystarcza. Rozwiązanie ma obrazować tok rozumowania: zawierać niezbędne rachunki, przekształcenia i wnioski. Uczeń, który policzył wszystko w pamięci i zapisał tylko odpowiedź, może dostać zero punktów mimo poprawnej odpowiedzi.

Nie jest to pułapka ani złośliwość. Zadanie otwarte z założenia sprawdza sposób dochodzenia do wyniku, a nie sam wynik — od tego są zadania zamknięte.

Cztery nawyki, które warto wyrobić do maja

1. Pisać, także gdy liczy się w pamięci

Zwłaszcza wtedy. Uczniowie, którzy liczą szybko, tracą tu najwięcej, bo zapisywanie wydaje im się stratą czasu. Na egzaminie jest odwrotnie.

2. Nigdy nie zostawiać pustego zadania otwartego

Rysunek, wzór, pierwsze działanie, wypisanie danych. Punkt za początek jest tym samym punktem co za koniec.

3. Robić zadania otwarte na początku, nie na końcu

Standardowa kolejność w arkuszu prowadzi od zamkniętych do otwartych i większość uczniów tak właśnie pracuje. Skutek jest taki, że najcenniejsze zadania robi się zmęczonym i w pośpiechu. Warto przynajmniej przejrzeć je na starcie i zdecydować, ile czasu na nie zostawić.

4. Sprawdzać własne rozwiązania cudzymi oczami

Proste ćwiczenie: uczeń oddaje rozwiązanie rodzicowi i pyta, czy da się z niego odtworzyć tok myślenia. Jeśli rodzic nie rozumie, egzaminator też nie ma na czym się oprzeć.

Co z tego wynika przy słabym wyniku z próbnego

Jeśli dziecko dobrze liczy, a wynik z próbnego jest niski, warto zajrzeć nie w wynik, tylko w arkusz. Bardzo często okazuje się, że zadania są zrobione dobrze, tylko nie zapisane — albo zostawione puste, mimo że uczeń wiedział, jak zacząć.

To jest dobra wiadomość, bo nawyku zapisywania uczy się w kilka tygodni. Braku wiedzy z trzech działów — nie.

Rozróżnienie tych dwóch sytuacji jest pierwszą rzeczą, którą robimy na diagnozie. Bez niego plan nauki opiera się na zgadywaniu.

Najczęstsze pytania

Ile jest zadań otwartych na egzaminie ósmoklasisty z matematyki?

Od pięciu do sześciu, przy 20–21 zadaniach w całym arkuszu. Dają one 15–16 punktów z 30 możliwych, czyli mniej więcej połowę.

Ile punktów można dostać za jedno zadanie otwarte?

Maksymalnie 2 albo 3 punkty, w zależności od złożoności zadania. Punktowanie jest etapowe, więc za częściowe rozwiązanie także przyznaje się punkty.

Czy za błędny wynik dostaje się zero punktów?

Nie zawsze. Za dobrze rozpoczęte rozwiązanie punkty się należą mimo błędnego wyniku, a błąd rachunkowy przy poprawnej metodzie obniża ocenę o jeden punkt, nie do zera.

Czy wystarczy zapisać sam wynik?

W zadaniach wymagających rozumowania nie. Rozwiązanie ma pokazywać tok rozumowania — obliczenia, przekształcenia i wnioski. Sam poprawny wynik bez zapisu może zostać oceniony na zero punktów.

Czy warto zostawiać zadanie otwarte puste, jeśli nie znam całego rozwiązania?

Nie. Puste miejsce to gwarantowane zero, a zapisanie tego, co się wie — danych, wzoru, pierwszego działania — bardzo często daje punkt.