Czytanie ze zrozumieniem po angielsku — zacznij od pytań, nie od tekstu

Najpierw pytania, potem tekst

To jest zmiana, która daje największy efekt przy najmniejszym wysiłku — i prawie nikt jej uczniom nie pokazuje, bo w szkole czyta się teksty dla treści, a nie dla punktów.

Uczeń, który czyta tekst od początku do końca, próbuje zapamiętać wszystko naraz. To się nie udaje nikomu, także osobie znającej język biegle.

Uczeń, który najpierw przeczyta pytania, szuka w tekście trzech konkretnych rzeczy. To jest zupełnie inne zadanie i znacznie łatwiejsze.

Praktycznie: przeczytaj polecenia i pytania, podkreśl w każdym kluczowe słowo, dopiero potem bierz się za tekst.

Odpowiedzi są parafrazą, nie cytatem

Druga rzecz i ta zaskakuje nawet dobrych uczniów.

Prawidłowa odpowiedź prawie nigdy nie powtarza słów z tekstu. Zamiast tego mówi to samo innymi słowami:

I teraz rzecz, która z tego wynika: odpowiedź powtarzająca słowo z tekstu jest zwykle błędna. Wstawiono ją tam właśnie po to, żeby przyciągnąć ucznia szukającego dopasowania wyrazów.

To jest ta sama konstrukcja co w zadaniach na słuchanie i warto to dziecku powiedzieć raz, wyraźnie: szukasz sensu, nie słowa.

Nieznane słowo nie zatrzymuje

W każdym tekście pada kilka słów, których uczeń nie zna. Tak jest skonstruowany egzamin i to jest normalne nawet przy dobrej znajomości języka.

Niebezpieczne jest zatrzymanie się na takim słowie. Uczeń próbuje je rozszyfrować, traci dwie minuty, gubi wątek całego akapitu i wraca do niego od początku.

Zasada: przeczytaj zdanie do końca i sprawdź, czy sens jest jasny mimo tej luki. W większości przypadków jest.

Arkusz z angielskiego trwa 110 minut i nie ma w nim miejsca na przestoje. Jedno nieznane słowo nie kosztuje punktu — zatrzymanie się na nim kosztuje kilka.

Trzy typy zadań i co w nich działa

Wybór odpowiedzi

Po przeczytaniu fragmentu warto sformułować odpowiedź we własnej głowie, zanim spojrzy się na warianty. Potem szuka się tego wariantu, który pasuje do naszej myśli.

Odwrotna kolejność — czytanie wariantów i szukanie potwierdzenia w tekście — prowadzi prosto w stronę odpowiedzi podobnej do oryginału, czyli zwykle błędnej.

Dobieranie

Przy dobieraniu nagłówków do akapitów albo osób do opinii: zacząć od tych, których jest się pewnym, i skreślać wykorzystane opcje.

Przy ostatnich dwóch zwykle zostaje wybór z dwóch możliwości zamiast z pięciu — a to jest zupełnie inna sytuacja.

Uzupełnianie luk zdaniami

Tu decyduje nie sens, tylko spójność. Warto patrzeć na zdanie przed luką i po niej, a w szczególności na słowa typu however, so, because, also — one mówią, jaki ma być związek między zdaniami.

Jeśli po luce jest „however”, to w luce musi być coś, czemu kolejne zdanie przeczy.

Jak ćwiczyć w domu

Do tego nie trzeba znać angielskiego lepiej niż dziecko. Potrzebny jest arkusz CKE z poprzednich lat i klucz odpowiedzi — oba dostępne bezpłatnie.

1. Dziecko robi jedno zadanie na czytanie, z zegarkiem.
2. Sprawdzacie kluczem.
3. Przy każdym błędzie szukacie w tekście zdania, które rozstrzygało, i porównujecie je z prawidłową odpowiedzią.

Ten trzeci krok jest całą wartością tego ćwiczenia. Dziecko zwykle mówi wtedy: „ale tu jest napisane co innego” — i wtedy pokazujecie, że to jest to samo, powiedziane inaczej. Po kilku takich sytuacjach zaczyna szukać sensu zamiast słów.

Piętnaście minut, dwa razy w tygodniu, przez miesiąc.

Kiedy problem jest jednak w języku

Trzeba to powiedzieć uczciwie: nie wszystko da się naprawić kolejnością pracy.

Jeśli po przeczytaniu akapitu dziecko nie potrafi powiedzieć po polsku, o czym on był, to nie jest kwestia techniki. To za mały zasób słownictwa i wtedy pracuje się nad czym innym.

Rozróżnienie jest proste i zajmuje kwadrans: po jednym tekście zapytać, o czym był. Jeśli dziecko streści go sensownie, a mimo to pomyliło się w zadaniach — problem jest w technice i poprawa pójdzie szybko.

Budowa arkusza bywa korygowana. Przed egzaminem warto sprawdzić aktualny informator Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Najczęstsze pytania

Czy czytać najpierw tekst, czy pytania?

Najpierw pytania. Uczeń, który czyta tekst od początku, próbuje zapamiętać wszystko naraz, co nie udaje się nikomu. Uczeń, który zna pytania, szuka w tekście kilku konkretnych rzeczy.

Dlaczego odpowiedź z tym samym słowem co w tekście bywa błędna?

Bo prawidłowe odpowiedzi są parafrazą, a nie cytatem. Jeśli w tekście jest „cheap”, w prawidłowej odpowiedzi będzie „not expensive”. Wariant powtarzający słowo z tekstu wstawiono tam, by przyciągnąć ucznia szukającego dopasowania wyrazów.

Co zrobić z nieznanym słowem w tekście?

Przeczytać zdanie do końca i sprawdzić, czy sens jest jasny mimo tej luki. Zwykle jest. Zatrzymanie się na jednym słowie kosztuje czas potrzebny na dalszą część arkusza, a arkusz trwa 110 minut.

Jak ćwiczyć czytanie ze zrozumieniem w domu?

Jedno zadanie z arkusza CKE na czas, sprawdzenie kluczem, a przy każdym błędzie wspólne znalezienie w tekście zdania, które rozstrzygało, i porównanie go z prawidłową odpowiedzią. Piętnaście minut dwa razy w tygodniu.

Jak sprawdzić, czy problem jest w technice, czy w słownictwie?

Po przeczytaniu tekstu zapytać dziecko po polsku, o czym on był. Jeśli streści sensownie, a mimo to pomyliło się w zadaniach, problem jest w technice i poprawa pójdzie szybko.